De kwaliteit van onze leefomgeving staat onder druk. Geluidsoverlast en luchtvervuiling door gemotoriseerd verkeer hebben directe invloed op de gezondheid van mensen en de kwaliteit van natuurgebieden. Om deze effecten te beheersen, is het essentieel dat overheden jaarlijks betrouwbare data verzamelen over de luchtkwaliteit en geluidsproductie langs het wegennet. Deze monitoringsdata vormen de basis voor wettelijke rapportages, beleidsbeslissingen en vergunningverlening. Ze worden onder andere gebruikt om te toetsen of wordt voldaan aan de geluidproductieplafonds en de omgevingswaarden voor luchtkwaliteit.

Digitalisering als vertrekpunt

In 2025 heeft Movares, in opdracht van Rijkswaterstaat, de monitoringsdata voor zowel luchtkwaliteit als geluid voor het hoofdwegennet opgesteld. Dit gebeurde op basis van een vernieuwde werkwijze waarin het Nationaal Wegenbestand (3D NWB) centraal staat. Alle relevante gegevens – van verkeersintensiteiten tot omgevingskenmerken – zijn rechtstreeks uit bronbestanden gekoppeld aan dit netwerk. Dit in tegenstelling tot eerdere werkwijzen waarin jaarlijks min of meer handmatig de mutaties in de monitoringsnetwerken werden overgenomen.

Movares heeft deze opgave benaderd vanuit haar kracht in digitalisering en procesautomatisering. Deze aanpak past bij onze visie op smart urban engineering: complexe maatschappelijke opgaven oplossen met slimme, schaalbare en toekomstbestendige digitale oplossingen. Door domeinkennis te combineren met diepgaande expertise in GIS, data- en informatiemodellen, hebben we een proces gerealiseerd dat sneller, kwalitatiever en beter beheersbaar is.

Transparante en robuuste data-integratie

• Datakwaliteit en transparantie: Verkeersgegevens, wegkenmerken en omgevingsdata uit meer dan 15 bronnen zijn gecontroleerd, verrijkt en gekoppeld. Omissies zijn actief teruggekoppeld aan bronhouders om structurele verbetering te stimuleren.
• Automatisering en reproduceerbaarheid: Het gehele proces is geautomatiseerd met behulp van Python-scripts, versiebeheer via Git, kwaliteitscontrole via SonarCloud en integratietests. Dit zorgt voor een robuust, herhaalbaar en transparant proces.
• Eén netwerk, twee toepassingen: Door de specifieke gegevens voor luchtkwaliteit en geluid zo lang mogelijk binnen één netwerk te verwerken, is maximale consistentie bereikt. Pas in de eindfase zijn de gegevens gesplitst in aparte bestanden voor beide milieu thema’s.
• Toekomstgericht modelleren: Voor toekomstige jaren (2030, 2035, 2040 en 2050) zijn prognoses opgesteld op basis van verkeersmodellen en projectinformatie. De hoogteligging van nieuwe infrastructuur is bepaald met behulp van CAD-ontwerpen, het actueel hoogtebestand Nederland (AHN) en het geluidsregister.

Resultaat

• Volledig gevalideerde datasets voor luchtkwaliteit en geluid voor het gepasseerde jaar en meerdere zichtjaren
• Transparante rapportage en verantwoording
• Nauwe samenwerking met Rijkswaterstaat en verschillende stakeholders als toeleveranciers of eindgebruikers van de data
• Een schaalbaar en toekomstbestendig proces dat klaar is voor verdere digitalisering

Meer weten?

Ook de komende jaren blijft Movares deze data jaarlijks voor Rijkswaterstaat prepareren. Wil je hier meer over weten of ben je een wegbeheerder die ook met deze opgave kampt? Neem dan contact op met Stefan de Graaf of Michelle Smedts.