Jaarlijks brengt Movares (voorheen BRO) in samenwerking met andere onderzoeks- en adviesbureaus onder de vlag van Retail Insiders de Notitie Omzetkengetallen uit. Hierin zijn voor detailhandel per branche de winkelomzet per hoofd (bestedingen) en winkelomzet per m² wvo (vloerproductiviteit) opgenomen. Deze cijfers worden toegepast in distributieve berekeningen (DPO’s) en koopstromenonderzoeken. Ze liggen aan de basis van detailhandelsvisies, toetsen aan de Ladder voor duurzame verstedelijking en toetsen aan de Dienstenrichtlijn. De cijfers zijn gebaseerd op een combinatie van Locatus- en CBS-data. In dit artikel beschrijven we de belangrijkste ontwikkelingen.
Economisch functioneren dagelijkse sector staat meer onder druk
Voor het eerst in jaren is een daling van de winkelomzet per hoofd in de dagelijkse sector gemeten. Deze daling komt volledig voor rekening van supermarkten, namelijk -2% in de bestedingen en -2% in de vloerproductiviteit. Grootste oorzaak is het verdwijnen van de tabaksomzet, vanwege het nationale verbod op tabaksverkoop in supermarkten. Logischerwijs is de omzet verplaatst naar de tabaksspeciaalzaken. Daar mag (nog) wel tabak verkocht worden. Daarnaast neemt ook de volume omzet in supermarkten al maanden af. Dit betekent dat er minder producten gekocht worden. In de meeste levensmiddelenspeciaalzaken stijgen de bestedingen fors. Ook foodspecialzaken in niches trekken veel bestedingen aan, zoals delicatessenzaken en AFG-speciaalzaken. Vooral de bakkers en slagers wisten in 2024 fors meer bestedingen aan te trekken, ten opzichte van de jaren daarvoor. Wel stijgt de vloerproductiviteit voor deze speciaalzaken sterker dan de bestedingen. Dit betekent, DPO-technisch, dat deze winkels er economisch op achteruit gaan. De kosten stijgen sterker dan de inkomsten. Bovendien is de groei van de bestedingen deels inflatie.
Forse groei in bestedingen in modische winkels, wel economische uitdagingen
Ondanks het hoge aandeel online kooporiëntatie (en dus bestedingen), dalen de fysieke bestedingen in de modische sector niet. De omzet in (fysieke) winkels in de modische sector (kleding, schoenen, textielsupermarkten, lederwaren) stijgt al jaren fors. Ten opzichte van 2023 werd 12% meer besteed in 2024. Tussen 2023 en 2024 was per saldo echter nog steeds sprake van krimp in het aantal winkels. Formules die het bovengemiddeld goed doen én sterk expansief zijn, zijn onder andere Wibra, Kik, Van Uffelen, MS Mode, Mango en My Jewellery. Vooral de grotere winkelpanden in hoofdwinkelstraten blijken moeilijker langdurig verhuurbaar. Belangrijke conclusie is dat de vloerproductiviteit sterker stijgt dan de bestedingen, namelijk met 15% tussen 2023 en 2024. Dit betekent dat het economisch functioneren meer onder druk is komen te staan. De omzet die per meter nodig is om duurzaam te kunnen functioneren is sterker gestegen dan de inkomsten.
Omzetcijfers voor winkels in huishoudelijke artikelen wisselen
De winkelomzet per hoofd in huishoudelijke artikelenwinkels is met 11% gedaald tussen 2023 en 2024. Blokker is eind 2024 failliet gegaan en een deel van de bestedingen mist daardoor. Action, ook onderdeel van de sector huishoudelijke artikelen, compenseert het verlies van Blokker weer in de cijfers. Per saldo zijn de bestedingen echter sterker gedaald dan de omzet per m² wvo (2%), waardoor het economisch functioneren van klassieke huishoudelijke winkels achteruit is gegaan. We merken op dat huishoudelijke artikelen in veel verschillende winkels worden verkocht in andere branches, zoals bruin- en witgoedzaken, woonwarenhuizen en algemene warenhuizen. Ook in deze sectoren is een krimp van de winkelomzet per hoofd zichtbaar.
Winkels in doe-het-zelf en woninginrichting stabiliseren in economische zin
De forse groei van de bestedingen tijdens Corona is inmiddels omgezet naar stabilisatie en beperkte krimp. In geen enkele branche ligt de groei van de bestedingen boven de inflatie. Tegelijkertijd neemt de vloerproductiviteit toe. Dezelfde omzet wordt verdeeld over meer winkelmeters. Dit zet het economisch functioneren onder druk. In deze sectoren werd ook een soort waterbedeffect verwacht. Het zijn laagfrequente aankopen. Mensen die tijdens de Coronajaren een nieuwe bank hebben gekocht of het huis verbouwd hebben, doen dit nu niet meer.
Groei van bestedingen blijft achter op de normatieve vloerproductiviteit
In de meeste branches is sprake van (beperkte) groei van de bestedingen. Meestal komt dit niet hoger dan de inflatie. De vloerproductiviteit stijgt harder dan de bestedingen. Dit betekent dat het economisch functioneren onder druk staan. Vooral in de recreatieve en doelgerichte branches is dit zichtbaar. In de dagelijkse sector loopt dit redelijk gelijk op.
Wilt u de Notitie Omzetkengetallen 2024, peildatum juli 2025 bestellen? Kijk dan hier: https://www.retailinsiders.nl/bibliotheek/download/omzetkengetallen
