Tijdens archeologisch onderzoek in Loppersum hebben archeologen van Movares een bijzondere vondst gedaan: tientallen goed bewaard gebleven glasnegatieven, daterend van het begin van de twintigste eeuw. De negatieven werden aangetroffen in een dichtgestorte waterput onder een voormalig woonhuis aan de Lagestraat 10 – ooit het woonadres van de bekende Groningse fotograaf Willem Frederik Pastoor (1884–1972). 

Zeldzame vondst 

Het betreft een serie beelden van onder meer gebouwen, portretten en evenementen uit de periode 1908–1920. De foto’s bieden een uniek inkijkje in het leven op het Groninger platteland in het begin van de vorige eeuw. Volgens archeoloog André Pleszynski is het uitzonderlijk dat de glasplaten de tand des tijds hebben doorstaan: “Eigenlijk kan het in die omstandigheden helemaal niet bewaard gebleven zijn.” 

In september vorig jaar stuitten de archeologen op een opeenhoping van dozen met glasnegatieven in een waterput, waarvan een deel nog intact bleek. De glasnegatieven zijn vermoedelijk ooit in de put gedeponeerd om deze te dempen, vermoedelijk bij een verbouwing of ontruiming van het pand. In totaal konden zo’n veertig bruikbare glasplaten worden veiliggesteld. 

Fotografie op glas 

Voordat fotografen met filmrolletjes werkten, gebruikten ze glazen platen om foto’s te maken. Deze zogenoemde glasnegatieven gaven scherpe beelden en verkleurden minder snel dan vroege film. Toch zijn ze erg kwetsbaar, vooral voor licht en vocht. 

Het digitaliseren van de negatieven vormde dan ook een grote uitdaging. “De gelatinelaag waarop de foto’s zijn aangebracht is extreem lichtgevoelig. Je hebt maar enkele minuten om de beelden veilig vast te leggen, anders verkleuren ze of verdwijnen ze,” aldus veldtechnicus Hélène Zuurbier. Inmiddels zijn de beelden gedigitaliseerd en veilig opgeslagen. 

Historische waarde 

De vondst levert een waardevolle bijdrage aan de regionale geschiedenis. De beelden tonen onder andere het jubileum van een huisarts, gebouwen in Loppersum en omgeving, en een serie over het 50-jarig bestaan van de ‘School met den Bijbel’ in Bedum. 

De komende periode werken archeologen van Movares samen met de historische verenigingen van Loppersum en Bedum aan de nadere identificatie van de afbeeldingen. Sommige zijn al herkend, andere blijven voorlopig een raadsel. 

Over Willem Frederik Pastoor 

Willem Frederik Pastoor werd in 1884 geboren in ’t Zandt. Als fotograaf legde hij decennialang het dagelijks leven in Noord-Groningen vast. Ook maakte hij tijdens zijn militaire dienst foto’s van het slagveld van de Eerste Wereldoorlog. Hij overleed in 1972. Dankzij deze vondst krijgt zijn werk nu opnieuw aandacht – én wordt het veiliggesteld voor toekomstige generaties. 

Benieuwd naar de afbeeldingen van de glasnegatieven? Bekijk ze hier